Co mówi prawo kanoniczne o współczesnym tabernakulum?

Tabernakulum to szczególne miejsce w kościele, gdzie przechowywany jest Najświętszy Sakrament – Ciało Chrystusa. Jego obecność ma ogromne znaczenie liturgiczne i duchowe, dlatego zarówno forma, lokalizacja, jak i sposób zabezpieczenia zawartości są ściśle określone przez przepisy kościelne. Jak wygląda to w świetle obowiązującego obecnie prawa kanonicznego i liturgicznego?

Tabernakulum w przepisach prawa kanonicznego 

Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego z 1983 roku tabernakulum powinno znajdować się w miejscu świętym, trwałym, godnym i odpowiednio zabezpieczonym. Jest to miejsce przechowywania konsekrowanych hostii, przeznaczonych do udzielania komunii poza Mszą świętą oraz adoracji indywidualnej. Wymaga się, aby było solidnie wykonane, nieruchome, zamknięte na klucz i nieprzezroczyste – wszystko po to, by zapobiec ewentualnym nadużyciom lub profanacjom.

Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego w punktach 314–317 precyzuje, że tabernakulum może być umieszczone w prezbiterium, ale nie na ołtarzu, przy którym sprawuje się Eucharystię. Może również znajdować się w osobnej kaplicy adoracji, pod warunkiem że jest ona integralną częścią kościoła i dobrze widoczna dla wiernych. Taki układ przestrzenny ma na celu podkreślenie liturgicznej roli ołtarza jako centrum celebracji Mszy świętej. Zgodnie z przepisami przed tabernakulum powinna stale płonąć lampka (oliwna lub woskowa), która symbolizuje obecność Chrystusa.

Forma, materiały i symbolika tabernakulum 

Wymogi prawne dotyczące tabernakulum nie ograniczają się jedynie do jego lokalizacji. Istotne są również forma, konstrukcja oraz sposób wykonania. Tworzy się je z trwałych i szlachetnych materiałów, takich jak brąz lub mosiądz. Wnętrze powinno być wyściełane materiałem, który podkreśla świętość przechowywanych w nim hostii – najczęściej używa się w tym celu białego jedwabiu bądź aksamitu.

To nie tylko miejsce przechowywania Eucharystii, ale także duchowe „serce” świątyni. Stąd też jego wygląd powinien być godny i dostosowany do całości wystroju kościoła, z zachowaniem liturgicznej estetyki. W praktyce oznacza to, że tabernakulum musi harmonizować z otoczeniem prezbiterium, ale jednocześnie wyraźnie się wyróżniać, aby było łatwo rozpoznawalne przez wiernych. Warto także zaznaczyć, że zanim zostanie oddane do użytku liturgicznego, powinno zostać pobłogosławione zgodnie z Rytuałem Rzymskim.